درمان بد حرف زدن کودکان

پیش آگهی افراد دارای اختلالات تولیدی چگونه است؟

برای درمان اختلالات تولیدی یا بد حرف زدن، از رویکرد های گوناگون گفتاردرمانی و تداوم حمایت استفاده می شود.

در ادامه ی مطلب به بررسی برخی از این روش های درمانی می پردازیم:

تمرینات گفتار درمانی در خصوص اختلالات تولیدی عبارتند از:

ارزیابی اولیه مشکل تولیدی:

متخصص گفتاردرمانی ابتدا نیازها و مشکلات زبانی فرد را ارزیابی می‌کند و اطلاعات جامعی از تاریخچه گفتاری فرد و نحوه توسعه زبانی او به دست می‌آورد

تعیین اهداف درمانی:

بر اساس اطلاعات به دست آمده، اهداف مشخص و قابل اندازه‌گیری برای درمان تعیین می‌شود، این اهداف معمولاً بر اساس نیازها و مشکلات خاص فرد شخصی‌سازی می‌شوند.

تمرینات تلفظ:

تمرینات تلفظی تمریناتی هستند که به تصحیح تلفظ واژگان و صوت‌ها می‌پردازد.

تعدادی از تمرینات تلفظی برای بهبود اختلال تلفظی عبارتند از:

تکرار صداها:

در این تمرین کودکان تشویق می شوند که صداها و حروف را با دقت تکرار کنند. این تمرین کمک به تقویت عضلات گفتاری و تلفظ صحیح دارد.

تمرینات حروف خاص:

تمرین تلفظ حروف خاصی که برای کودکان مشکل‌ساز هستند، مثل “ر” یا “ث”. تکرارهای مکرر با هدف بهبود تلفظ دقیق در این تمرین صورت می گیرد.

تمرین با واژگان مخصوص:

انتخاب واژگان یا جملاتی که شامل صداها و حروف مورد نظر برای تقویت تلفظ هستند و تمرین بیشتر با آن واژگان.

تمرین با جملات و داستان‌ها:

در این تمرین جملات یا داستان‌هایی که حاوی صداها و کلماتی با تلفظ دشوار هستند انتخاب می شوند و تمرین با خواندن صوتی و اجرای تلفظ صحیح در ساختار جملات انجام می شود.

استفاده از آهنگ‌ها:

گوش دادن به آهنگ‌ها و تکرار خطوط مشخص با هدف بهبود تلفظ انجام می گیرد و تمرین با اجرای صداها و حروف به همراه ریتم آهنگ انجام می شود.

تمرینات بازی‌های گروهی:

ایجاد بازی‌های گروهی که حاوی کلمات و صداهای تلفظی خاصی باشند و تشویق به مشارکت فعال در این بازی‌ها برای تمرین تلفظ

استفاده از آینه:

ارائه آینه به کودکان تا بتوانند حرکات دهان و زبان خود را مشاهده کنند و تمرین با تکرار حروف و کلمات با تمرکز بر تلفظ صحیح و دقت به حرکت لب ها و دهان همراه با آینه صورت می گیرد.

تمرین با نرم‌افزارهای گفتاردرمانی:

استفاده از نرم‌افزارها و اپلیکیشن‌های گفتاردرمانی که فعالیت‌ها و تمرینات تلفظی ارائه می‌دهند. این ابزارها ممکن است بازخورد صوتی نیز فراهم کنند

هر کدام از این تمرینات به تقویت مهارت‌های تلفظی و گفتاری کودکان کمک می‌کنند. مهمترین نکته این است که تمرینات به صورت منظم و با توجه به نیازهای خاص هر کودک انجام شوند

تمرینات زبانی:

تمرینات زبانی به تمریناتی گفته می شود که برای تقویت ساختارهای گرامری و واژگانی انجام می گیرد و همچنین استفاده از بازی‌ها و فعالیت‌های تعاملی برای آموزش مفاهیم زبانی در خلال این تمرینات صورت می گیرد.

برخی از این تمرینات عبارتند از:

تمرینات گرامری:

تمریناتی که بر روی قواعد گرامری تمرکز دارند و تمرین با ساختارهای گرامری مختلف جملات و نوشتن یا گفتن آن‌ها..

تمرینات واژگانی:

افزایش دایره واژگان و استفاده صحیح از کلمات در جملات و تمرین با کاربرد واژگان در مواقع مختلف و ارتباط آن‌ها با مفاهیم

تمرینات مکالمه:

فعالیت‌هایی که به بهبود مهارت‌های مکالمه و ارتباط کودکان کمک می‌کنند و تمرین با پرسش و پاسخ در موضوعات مختلف و گفتگوهای گروهی

تمرینات توصیف:

توضیح و توصیف اشیاء، مکان‌ها، یا تجارب به صورت دقیق و کامل و همچنین تمرین با انتخاب واژگان مناسب برای ایجاد توصیفات واضح

تمرینات پرسش و پاسخ:

تمرین با فرآیند پرسش و پاسخ به صورت منظم و ایجاد سناریوها یا مواقع خاص برای تمرین مهارت پرسش و پاسخ

تمرینات خواندن بلند:

خواندن متون و جملات بلند به صوت بلند و تمرین با اجرای نحوه صحیح تلفظ و استفاده از اصطلاحات و عبارات

تمرینات نوشتن:

تمرین نوشتن جملات یا داستان‌ها با تمرکز بر استفاده از کلمات واژگان جدید و ایجاد داستان‌ها با رعایت ساختارهای نوشتاری صحیح

تمرینات زبانی از اهمیت بسیاری برخوردارند زیرا به بهبود مهارت‌های گفتاری و درک زبانی کودکان کمک می‌کنند. همچنین، تغییراتی که در این تمرینات اعمال می‌شود، به تدریج باعث بهبود گفتار و تعاملات زبانی کودکان می‌شود.

تمرینات تمیز شنیداری برای درمان بدتلفظی:

تمرینات تمییز شنیداری با تمرکز بر بهبود توانایی شناخت صحیح واژگان و صداها انجام می شود. همچنین فعالیت‌های شنیدن و تشخیص صحیح صداها و واژگان در این تمرین انجام می شود. تمرینات تمییز شنیداری یک جزء از تداخلات گفتاردرمانی برای بهبود توانمندی‌های زبانی و تلفظ کودکان می‌باشد. این تمرینات به کودکان کمک می‌کنند تا واژگان را بهتر شناسایی کرده، تفاوت‌های صوتی را درک کنند، و در نتیجه تلفظ بهتری داشته باشند.

مثال: تمرین تمییز شنیداری برای حرف “س” و “ث”

شنوایی تمییزی حروف:

کودک با گوش کردن به کلمات یا جملاتی که حاوی حروف “س” یا “ث” هستند، تمرکز خود را بر روی تفاوت صداهای این دو حرف تقویت می‌کند.

تفاوت میان حروف:

با گوش دادن به زوج‌های واژگانی که حاوی حرف “س” یا “ث” هستند، کودک تفاوت‌های صوتی این دو حرف را می‌شناسد و تمرین می‌کند. به عنوان مثال، واژه‌های “سر” و “ثر” یا “سیب” و “ثوم” را مقایسه می‌کند.

جلسات تمرینی:

کودک ممکن است در جلسات تمرینی با گوش دادن به کلمات یا جملات خاص، تمیز بین حروف “س” و “ث” را تقویت کند. مثلاً، این تمرینات می‌توانند در قالب بازی‌ها یا فعالیت‌های تعاملی انجام شوند.

تمرینات نوشتاری:

کودک همزمان با تمرینات شنیداری، ممکن است به تمرینات نوشتاری مرتبط با حروف “س” و “ث” نیز مشغول شود. این شامل نوشتن و خواندن واژگانی است که حاوی این حروف هستند. 

این تمرینات باعث تقویت توانمندی‌های تمییز شنیداری کودکان می‌شوند و بهبود تلفظ و تولید زبان آنها را تسهیل می‌کنند. این روش‌ها به طور مستمر و با همکاری فعال والدین و متخصصان گفتاردرمانی اجرا می‌شوند تا به بهترین نتیجه برسند

تمرینات مکالمه و ارتباط:

این تمرینات جهت بهبود مهارت‌های مکالمه و ارتباط انجام می شود و فعالیت های گفتاری در موضوعات مختلف و تشویق به مشارکت در گفتگوها در این تمرین صورت می گیرد.

استفاده از نرم‌افزارها و فناوری:

استفاده از نرم‌افزارها و اپلیکیشن‌های گفتاردرمانی برای تمرینات تعاملی و جذاب و ابزارهای مجازی که به تمرین خودآموز و ارائه بازخورد به فرد کمک می‌کنند.

مشاوره و پشتیبانی:

مشاوره فردی و گروهی به همراه پشتیبانی روان‌شناختی جهت مدیریت اضطرابها و افزایش اعتماد به نفس انجام می گیرد و والدین در فرآیند درمان و ارائه حمایت به کودک تعامل و همکاری می کنند.

تمرینات خانگی:

ارائه تمریناتی که فرد بتواند در خانه به تمرین بپردازد و تشویق به استمرار تمرینات به صورت خودآموز

باید توجه داشت که هماهنگی متقابل بین متخصصان گفتاردرمانی، والدین، و مدرسان مهم است تا درمان بهینه و جامعی برای افراد با اختلالات تولیدی فراهم شود

پیش آگهی افراد دارای اختلالات تولیدی چگونه است؟

آیا مشکلات تلفظی کودکان برطرف میشود؟

در این بخش بهتر است ابتدا با مفهوم پیش آگهی آشنا شویم. پیش آگهی در اختلالات تولیدی به این معناست که چقدر احتمال دارد کودک دلبند ما در بازه ی زمانی مشخص به بهبودی مورد نظر دست یابد.

عوامل مختلفی در تعیین پیش آگهی افراد دارای اختلالات تولیدی موثرند.از جمله:

شدت: هرچه اختلال شدیدتر، پیش آگهی ضعیف تری دارد. اختلالی با شدت کمتر، پیش آگهی بهتری دارد.

سن: هرچه مراجع جوان تر باشد، پیش آگهی بهتری دارد. درمان خطاهای تولیدی در کودک نسبت به فرد نوجوان یا بزرگسالان، ممکن است آسان تر باشد.

انگیزش: فردی که انگیزه کمتری دارد، پیش آگهی ضعیف تری دارد. مراجعی که انگیزه ی بیشتری دارد. برای یادگیری آماده تر است. چنین مراجعی احتمالا تکالیف، پیشنهاد ها درمانی و غیره را دنبال می کند. این متغیر برای کودکان سال های بالاتر از مقطع ابتدایی، نوجوانان و بزرگسالان مهم ترین مورد است.

تاریخچه ی درمان: ممکن است تصور شود که کودکی با تاریخچه ای از پیشرفت محدود یا تثبیت ضعیف رفتارهای آموخته شده ی قبلی، نسبت به کودکی که چنین تاریخچه ای ندارد، پیش آگهی ضعیف تری خواهد داشت. البته همه ی کودکان، تاریخچه ای از خدمات آسیب شناسی گفتار و زبان ندارند. بنابراین، این متغیر ممکن است برای همه ی مراجعین به کار نرود.

حمایت خانواده: هرچه حمایت خانواده ی مراجع قوی تر باشد، پیش آگهی بهبودی، بهتر است. پژوهش ها به دفعات اثبات کرده اند که اگر خانواده ی مراجع نقش فعالی در درمان داشته باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که مراجع مهارت های آموخته شده را در محیط بالینی را حفظ کند.

چقدر طول می کشه تا اختلال تولیدی کودکم خوب بشه؟

-طول درمان بدحرف زدن کودکان:

مدت زمان بهبودی اختلالات تولیدی به عوامل مختلفی همچون شدت اختلال، سن کودک، میزان تاثیر گذاری اختلال در زندگی کودک بستگی دارد، بنابراین نمی توان مدت زمان مشخصی را برای درمان اختلالات تولیدی تعیین کرد زیرا این مدت زمان می تواند از 10 تا 100 جلسه درمانی یا بیشتر متغیر باشد.

علاوه بر موارد گفته شده، موارد زیر نیز می تواند در بهبود اختلالات تولیدی موثر باشد:

عوامل بهداشتی:

وضعیت سلامت کلی کودک، میزان خواب و استراحت، نوع تغذیه و وضعیت فیزیکی می‌توانند بر بهبودی تأثیر گذار باشند. به عنوان مثال، کودکانی که مشکلات چشمی دارند ممکن است در فرآیند یادگیری تلفظ کلمات مشکل داشته باشند.

محیط زندگی:

نقش محیط زندگی و مهمانی‌های اجتماعی می‌توانند بر تعاملات زبانی و اجتماعی کودک تأثیر گذار باشند. به عنوان مثال، یک محیط حمایت‌آمیز با فراهم کردن فرصت‌های گفتگویی می‌تواند تأثیر مثبتی بر تلفظ و ارتباطات زبانی داشته باشد.

عوامل تربیتی:

نحوه تربیت و ارتباط والدین با کودکان، نقش معلمان و تربیت‌های دریافتی می‌توانند بر توانمندی کودک در حل مسائل زبانی تأثیر بگذارند. به عنوان مثال، پشتیبانی فراوان از سوی والدین در تمرینات گفتاردرمانی می‌تواند به بهبود تلفظ کودک کمک کند.

تأثیرات روان‌شناختی:

عوامل روان‌شناختی مانند اعتماد به نفس، تجربه احساسات مثبت نسبت به یادگیری، و میزان استرس ممکن است بر پیشرفت در توانایی‌های زبانی اثرگذار باشند. به عنوان مثال، کودکانی که احساس موفقیت در تمرینات زبانی کرده و اعتماد به نفس دارند، ممکن است سریع‌تر بهبود پیدا کنند.

این مثال‌ها نشان از پیچیدگی و تأثیرگذاری متعدد متغیرها بر روند بهبودی دارند و توجه به همه این عوامل می‌تواند در ارائه برنامه‌های درمانی موثر و شخصی‌سازی شده برای هر کودک بسیار مؤثر باشد

 طول دوره  درمان اختلال تولید  طولانی است و نیاز به تمرینات همراه با بازی‌های درمانی دارد. این تمرینات باید به صورت مداوم و فراوان در طول روز صورت گیرد تا صداها به طور کامل تثبیت و گسترده شوند. کودک باید قادر باشد تا صدای جدیدی که در آموزش روزانه دریافت می‌کند، در زندگی روزمره‌اش استفاده کند و آن را درک کند.

به جای اینکه همواره به کودکان بگویید که جملاتشان را اصلاح کنند، بهتر است که شما به آن‌ها فیدبک  بدهید. این فیدبک شامل تصحیح صداهای کلمات است، به عنوان مثال، اگر کودک کلمه‌ای را اشتباه تلفظ کرد، شما می‌توانید همان کلمه را به درستی تلفظ کنید تا او بفهمد که چگونه صحیح آن را بگوید. این روش به کودکان کمک می‌کند تا بهبود یابند بدون اینکه احساس ناکارآمدی یا فشاری در اصلاح جملاتشان داشته باشند.

کلینیک گفتاردرمانی مطهره موسوی مهر با بهره گیری از بهترین تکنیک های درمانی و مجرب ترین تیم توانبخشی اماده خدمت رسانی به شما عزیزان میباشد.

نیاوا همصدای شما درتمام لحظه ها

منابع:

2-Year-Old Not Talking but Babbling: Should You Worry? (healthline.com)

Language Delays in Toddlers: Information for Parents – HealthyChildren.org

اختلال نارسا نویسی در کودکان | راهنمای کامل برای والدین

شاید شما هم مثل بسیاری از والدین، اولین بار زمانی نگران شده‌اید که معلم مدرسه گفته «خط فرزندتان خوانده نمی‌شود»، یا دیده‌اید کنار هر مشق ساده، گریه و خستگی و پاک‌کردن‌های پشت‌سرهم تکرار می‌شود. در چنین شرایطی معمولاً این سؤال پیش می‌آید: «آیا این فقط بدخطی و کم‌تمرینی است، یا پای اختلالی مثل اختلال نارسا نویسی در میان است؟»

این مقاله برای والدین و مراقبانی نوشته شده که می‌خواهند با زبانی ساده و علمی بدانند اختلال نارسا نویسی چیست، چه نشانه‌هایی دارد، چرا اتفاق می‌افتد و چگونه می‌توان با کمک گفتاردرمانی و کاردرمانی، مسیر تحصیلی و اعتمادبه‌نفس کودک را حمایت کرد.

اختلال نارسا نویسی چیست؟

اختلال نارسا نویسی (دیسگرافیا) نوعی اختلال یادگیری خاص در حوزه نوشتن است. کودک در این اختلال، با وجود آموزش کافی و هوش طبیعی، برای نوشتن حروف، کلمات و جمله‌ها و تبدیل افکارش به متن، بیش از حد معمول تلاش می‌کند و نتیجه کار او اغلب نامنظم، کند و فرساینده است.

در نارسا نویسی ممکن است مشکل بیشتر در خودِ عمل نوشتن باشد (مثلاً شکل حروف، فاصله‌ها، گرفتن مداد)، یا بیشتر در بیان مکتوب (چینش جمله‌ها، رعایت دستور زبان و نگارش منسجم). بسیاری از این کودکان در صحبت‌کردن روان هستند اما زمانی که باید همان حرف‌ها را روی کاغذ بیاورند، گیر می‌کنند یا به‌شدت آهسته می‌نویسند.

امروزه در دسته‌بندی‌های تشخیصی، نارسا نویسی معمولاً زیر عنوان «اختلال یادگیری خاص با اختلال در بیان مکتوب» قرار می‌گیرد و یک مشکل واقعی عصبی–رشدی است؛ نه تنبلی، نه لجبازی و نه کم‌هوشی.

چرا اختلال نارسا نویسی ایجاد می‌شود؟

نوشتن کاری بسیار پیچیده است؛ مغز باید هم‌زمان حرکت انگشتان، دیدن خطوط و فاصله‌ها، به‌خاطر سپردن شکل حروف، دستور زبان و ترتیب کلمات را هماهنگ کند. در اختلال نارسا نویسی بعضی از شبکه‌های مغزی که مسئول این هماهنگی هستند، به‌صورت متفاوتی عمل می‌کنند؛ به همین دلیل، مسیر «فکر تا قلم» برای کودک دشوارتر و پرخطاتر می‌شود.

این مشکل معمولاً از دوران کودکی همراه فرد است و می‌تواند ریشه ژنتیکی داشته باشد. در بسیاری از کودکان، نارسا نویسی همراه با سایر اختلالات رشدی مثل اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی، نارساخوانی، اختلال هماهنگی رشدی یا بعضی اختلالات یادگیری دیگر دیده می‌شود. همین همپوشانی باعث می‌شود تشخیص و توانبخشی حتماً نیاز به تیم تخصصی داشته باشد.

نکته مهم این است که نارسا نویسی اشتباه والدین یا معلم نیست و به معنی کم‌هوشی کودک هم نیست؛ بلکه تفاوتی در شیوه کارکرد مغز اوست که نیاز به سبک آموزش و تمرین متفاوت دارد.

علائم اختلال نارسا نویسی در خانه و مدرسه

نشانه‌های اختلال نارسا نویسی بسته به سن کودک و شدت مشکل متفاوت است، اما بسیاری از والدین و معلمان موارد زیر را گزارش می‌کنند:

نشانه‌های مربوط به دست‌خط و حرکت

• خط بسیار کج و نامنظم، حروف نامرتب و اندازه‌های خیلی متفاوت.
• فاصله‌های نامناسب بین کلمات و حروف؛ چسبیدن کلمات به هم یا فاصله‌های بیش از حد.
• خستگی سریع دست، شکایت از «درد دست» بعد از چند خط نوشتن.
• گرفتن مداد به شکل غیرمعمول یا فشار بیش از حد روی مداد و کاغذ.
• کندی واضح در نوشتن نسبت به هم‌کلاسی‌ها.

نشانه‌های مربوط به محتوا و بیان مکتوب

• جمله‌های کوتاه، تکراری یا نامنسجم؛ سختی در شروع نوشتن جمله اول.
• اشتباهات زیاد در املا، نقطه‌گذاری و رعایت علائم نگارشی.
• فاصله زیاد بین توانایی صحبت‌کردن و توانایی نوشتن؛ کودک در حرف‌زدن قوی است اما در نوشتن ضعیف.
• فرار از تکالیف نوشتنی، اضطراب یا گریه هنگام مشق نوشتن.

روند طبیعی بهبود مهارت نوشتن بعد از شروع توانبخشی

در اختلال نارسا نویسی، بهبود معمولاً تدریجی است و به سن کودک، شدت مشکل، تعداد جلسات و همکاری والدین و مدرسه بستگی دارد. جدول زیر یک تصویر کلی از روند معمول بعد از شروع گفتاردرمانی و کاردرمانی را نشان می‌دهد (ممکن است برای هر کودک کمی متفاوت باشد):

سرعت پیشرفت برای هر کودک متفاوت است؛ بعضی کودکان در چند ماه تغییرات چشم‌گیر نشان می‌دهند و بعضی دیگر به چند سال حمایت منظم نیاز دارند.

روش‌های مفید در کمک به اختلال نارسا نویسی

ارزیابی جامع توسط تیم تخصصی

اولین قدم، ارزیابی دقیق است. در یک ارزیابی استاندارد، توانایی‌های حرکتی ظریف، ادغام دیداری–حرکتی، مهارت‌های زبانی، توجه و وضعیت عاطفی کودک بررسی می‌شود. در مرکز گفتاردرمانی و توانبخشی نیاوا، این کار توسط تیم بین‌رشته‌ای انجام می‌شود و والدین در جریان جزئیات نقاط قوت و چالش‌های فرزندشان قرار می‌گیرند.

کاردرمانی برای تقویت مهارت‌های حرکتی و دست‌خط

کاردرمانگر با تمرین‌هایی مثل بازی‌های تقویت عضلات دست و انگشتان، فعالیت‌های دوطرفه برای هماهنگی دو دست، کار روی وضعیت نشستن و تمرین‌های قدم‌به‌قدم نوشتن حروف و کلمات، به بهبود پایه‌های حرکتی نوشتن کمک می‌کند. این تمرین‌ها معمولاً کوتاه، هدفمند و متناسب با سن کودک طراحی می‌شوند و نسخه خانگی آن‌ها باید طبق نظر متخصص انجام شود.

گفتاردرمانی و تقویت مهارت‌های زبانی مرتبط با نوشتن

زمانی که مشکل اصلی در جمله‌سازی، یافتن کلمه مناسب، ساخت متن منسجم یا رعایت دستور زبان باشد، گفتاردرمانگر وارد عمل می‌شود. تمرین‌هایی برای سازمان‌دهی فکر قبل از نوشتن، ساخت جمله‌های کامل و پیونددهنده و توسعه واژگان، به کودک کمک می‌کند افکارش را بهتر روی کاغذ بیاورد.

تسهیلات آموزشی در مدرسه

هماهنگی با مدرسه نقش کلیدی دارد. اقداماتی مثل دادن زمان بیشتر در امتحانات، کاهش حجم تکالیف نوشتنی، اجازه پاسخ شفاهی در برخی موارد، استفاده از برگه‌های خط‌دار مناسب یا تایپ‌کردن بعضی تکالیف، می‌تواند فشار روانی را کم کند و فرصت یادگیری واقعی را بالا ببرد.

نقش والدین در خانه

در خانه، بهتر است تمرین‌ها کوتاه، بازی‌محور و تشویق‌کننده باشد. چند دقیقه تمرین روزانه با حال خوب، اثر بیشتری از یک ساعت مشق همراه با تنش و گریه دارد. تحسین تلاش، مقایسه‌نکردن با دیگران و پرسیدن نظر درمانگر درباره نوع تمرین خانگی، از مهم‌ترین وظایف والدین است.

اشتباهات رایج والدین و معلمان در مواجهه با نارسا نویسی

• برچسب‌زدن‌هایی مثل «تنبل»، «بی‌دقت» یا «بی‌مسئولیت» به کودک.
• وادار کردن کودک به مشق‌های طولانی و تکراری بدون برنامه تخصصی.
• مقایسه مداوم با خواهر، برادر یا هم‌کلاسی‌ها.
• بی‌توجهی به شکایت از درد دست، خستگی یا سردرد هنگام نوشتن.
• تمرکز افراطی روی زیبایی خط و نادیده‌گرفتن محتوای نوشته و تلاش کودک.
• اتکا به توصیه‌های غیرتخصصی فضای مجازی بدون مشورت با متخصص.

بازیابی عاطفی و کاهش استرس کودک

تجربه «ناتوانی در نوشتن مثل بقیه» می‌تواند برای کودک سنگین باشد و روی اعتمادبه‌نفس و تصویر ذهنی او از خودش اثر بگذارد. خیلی از کودکان دارای اختلال نارسا نویسی از کلاس، دفتر مشق یا امتحان‌های کتبی می‌ترسند و سعی می‌کنند تا حد ممکن از آن‌ها دوری کنند.

کمک به کودک برای شناختن استعدادهای دیگرش (مثلاً ورزش، نقاشی، موسیقی، بیان شفاهی) و جداکردن «ارزشمندی او» از «مهارت نوشتن» بسیار مهم است. استفاده از جملات حمایتی مثل «می‌بینم که خیلی تلاش کردی» یا «خطت هنوز راحت خوانده نمی‌شود، ولی نسبت به ماه قبل کلی بهتر شده» همزمان هم واقعیت را می‌گوید و هم انگیزه ایجاد می‌کند.

علائم هشدار و چه زمانی برای اختلال نارسا نویسی به متخصص مراجعه کنم؟

وجود چند مورد از نشانه‌های زیر، به‌ویژه اگر حداقل شش ماه با آموزش و تمرین معمولی تغییری نکرده باشد، می‌تواند نشانه نیاز به ارزیابی تخصصی باشد:

• خط به‌قدری ناخوانا است که خودِ کودک هم به سختی نوشته‌هایش را می‌خواند.
• کودک به‌طور مداوم از درد دست، خستگی، سردرد یا دل‌درد هنگام نوشتن شکایت می‌کند.
• اختلاف واضح بین توانایی گفتاری و توانایی نوشتن دیده می‌شود.
• کودک به‌شدت از مشق و تکالیف نوشتنی اجتناب می‌کند یا هنگام نوشتن مضطرب و عصبانی می‌شود.
• معلم مدرسه نیز از سرعت و کیفیت نوشتن کودک نگران است.
• همزمان مشکلات دیگری مثل تاخیر گفتاری، مشکلات تعاملی، یا شک به اوتیسم و ADHD هم وجود دارد.

سوالات پرتکرار درباره اختلال نارسا نویسی

جمع‌بندی: همراهی با کودک دارای اختلال نارسا نویسی

اختلال نارسا نویسی اگرچه می‌تواند مسیر تحصیلی کودک را دشوارتر کند، اما با شناخت به‌موقع، ارزیابی استاندارد، برنامه توانبخشی منظم و همکاری نزدیک خانه و مدرسه، قابل مدیریت است. مهم‌ترین هدیه‌ای که می‌توانید به فرزندتان بدهید، ترکیبی از حمایت عاطفی، درک، و دسترسی به خدمات تخصصی مناسب است.

مرکز گفتاردرمانی و توانبخشی نیاوا با تکیه بر تیم بین‌رشته‌ای، محیط کودک‌محور و استفاده از روش‌های به‌روز در گفتاردرمانی، کاردرمانی و مداخلات آموزشی، می‌تواند همراه شما در مسیر شناسایی و مدیریت اختلال نارسا نویسی باشد. برای مطالعه بیشتر می‌توانید به موضوعاتی مثل لکنت، اوتیسم، ADHD و سایر اختلالات یادگیری مانند نارساخوانی نیز توجه کنید.

غلت زدن و چهار دست و پا رفتن نوزاد؛ از چند ماهگی طبیعی است؟

شاید شما هم مثل خیلی از والدین، هر روز کنار نوزادتان می نشینید و با خودتان فکر می کنید:
«چرا هنوز غلت نمی زند؟»، «بچه های دیگر چهار دست و پا می روند، اما فرزند من هنوز فقط درجا می زند».
نگرانی درباره رشد حرکتی نوزاد طبیعی است، اما مهم این است که بدانیم بازه طبیعی رشد
چقدر است و چه زمانی باید حتماً از متخصص کمک بگیریم.

در این مطلب، تیم توانبخشی نیاوا به زبان ساده توضیح می دهد که:

• نوزاد معمولاً از چند ماهگی غلت می زند؟
• چه زمانی چهار دست و پا رفتن شروع می شود؟
• چه نشانه هایی می تواند هشدار تأخیر رشدی باشد؟
• با چه تمرین هایی می توانید در خانه، رشد حرکتی نوزادتان را تقویت کنید؟

چرا غلت زدن و چهار دست و پا رفتن مهم‌اند؟

غلت زدن و چهار دست و پا رفتن فقط «حرکت» نیستند؛ این دو مرحله کمک می کنند:

• عضلات گردن، تنه، شانه و لگن قوی شوند.
• هماهنگی بین دو سمت بدن و حرکت متقاطع (دست راست با پای چپ و برعکس) شکل بگیرد.
• کنترل تعادل و آگاهی بدنی نوزاد بهتر شود.
• نوزاد مستقل تر محیط را کشف کند و اعتماد به نفس حرکتی بگیرد.

یعنی غلت زدن و چهار دست و پا رفتن، پله های مهم قبل از نشستن پایدار، ایستادن و راه رفتن هستند.
به همین دلیل، در کلینیک های کاردرمانی و توانبخشی، رشد این مراحل با دقت بررسی می شود.

نوزاد از چند ماهگی غلت می‌زند؟

بازهٔ طبیعی غلت زدن نوزاد کمی متغیر است، اما به طور کلی می توان گفت:

اگر نوزادتان کمی زودتر یا دیرتر از این بازه ها غلت بزند، لزوماً به معنای مشکل نیست.
مهم این است که هر ماه نسبت به ماه قبل فعال تر شود، روی شکم و پهلو راحت تر بماند و علاقه به حرکت و کشف محیط نشان بدهد.

اگر نوزاد دیر غلت بزند، چه می‌شود؟

«دیر» بودن همیشه به معنای «مشکل جدی» نیست. بعضی نوزادان محتاط ترند، بعضی دیگر زمان بیشتری لازم دارند تا عضلاتشان قوی شود.
اما ترکیب چند علامت کنار هم می تواند برای ما هشداردهنده باشد، مثلاً:

• تا پایان ۷ ماهگی هنوز هیچ نوع غلت، نیم‌غلت یا چرخش به پهلو ندارد.
• وقتی روی شکم قرار می گیرد، سر را بالا نمی گیرد و سریع گریه می کند.
• بدنش خیلی سفت یا برعکس خیلی شل به نظر می رسد.
• یک سمت بدن را بیشتر از سمت دیگر استفاده می کند (مثلاً فقط به یک سمت تلاش برای غلت دارد).

در این شرایط بهتر است رشد حرکتی نوزاد توسط کاردرمانگر یا متخصص رشد بررسی شود تا در صورت نیاز، تمرین های تقویتی مناسب طراحی شود.

نوزاد از چند ماهگی چهار دست و پا می‌رود؟

چهار دست و پا رفتن معمولاً بعد از این مراحل اتفاق می افتد:

• نشستن با تکیه (حدود ۶ ماهگی)
• نشستن بدون کمک برای مدت طولانی تر (حدود ۷ تا ۸ ماهگی)
• گرفتن وضعیت دست و زانو و تاب دادن بدن به جلو و عقب

بیشتر کودکان:

• بین ۷ تا ۱۰ ماهگی چهار دست و پا می روند،
• بعضی ها از حدود ۶ ماهگی خزیدن روی شکم یا «خزیدن ارتشی» را شروع می کنند،
• بعضی دیگر اصلاً چهار دست و پا نمی روند و از خزیدن روی شکم مستقیم سراغ ایستادن و راه رفتن می روند.

اگر بچه‌ام چهار دست و پا نمی‌رود، نگران شوم؟

اگر کودک شما:

• حدود ۹ تا ۱۰ ماهه است، چهار دست و پا نمی رود،
• اما می نشیند، می چرخد، روی شکم خود را می کشد یا دور خودش می چرخد و به اسباب بازی ها می رسد،
• و از نظر استفاده از دو دست و دو پا متعادل به نظر می رسد،

ممکن است هنوز در محدوده قابل قبول باشد؛ فقط سبک حرکتش متفاوت است.
اما اگر تا حدود ۱۲ ماهگی هیچ نوع حرکت پیش‌رونده (خزیدن، چهار دست و پا، کشیدن خود روی شکم، تلاش برای ایستادن کنار مبل) دیده نمی شود،
بهتر است حتماً با متخصص مشورت کنید.

تمرین‌های ساده برای کمک به غلت زدن و چهار دست و پا رفتن نوزاد

چند تمرین ساده و ایمن که می توانید در خانه انجام دهید:

۱) تامی‌تایم (روی شکم قرار دادن نوزاد)

از چند روزگی، روزی چند بار نوزاد را برای ۳ تا ۵ دقیقه روی شکم روی سطح محکم و امن قرار دهید (با نظارت کامل).
کم کم زمان را بیشتر کنید. این تمرین، پایهٔ اصلی تقویت عضلات گردن و تنه است.

۲) تشویق به گرفتن اسباب‌بازی از پهلو

وقتی نوزاد به پشت خوابیده، اسباب بازی صدادار یا رنگی را کمی بالاتر از سطح قفسه سینه و در یک سمت قرار دهید.
بگذارید برای گرفتن آن، بدنش را کمی به آن سمت بچرخاند. این کار به شروع غلت کمک می کند.

۳) کمک دستی برای غلت

وقتی نوزاد روی پشت است، به آرامی لگن او را کمی به پهلو بچرخانید تا مسیر غلت را حس کند.
این کار باید بدون فشار، با سرعت کم و فقط در حد «راهنمایی» انجام شود، نه این که شما تمام حرکت را انجام دهید.

۴) ایجاد مسیر خزیدن روی تشک

برای نوزاد ۷ تا ۹ ماهه، چند بالش نرم یا رول پتو جلوی او قرار دهید تا برای رسیدن به اسباب بازی مورد علاقه اش،
مجبور به حرکت و جابه جایی وزن روی دست ها و زانوها شود.

۵) بازی روی زمین، نه روی واکر و صندلی

بهترین محیط برای رشد حرکتی نوزاد، کف امن و ایمن خانه است؛ روی تشک یا فوم نرم.
استفاده طولانی از واکر، روروک، تاب و صندلی های گود می تواند فرصت تمرین طبیعی برای غلت زدن و چهار دست و پا رفتن را کم کند.

اشتباهات رایج والدین در رشد حرکتی نوزاد

• مقایسه مداوم کودک با بچه های دیگر و ایجاد استرس شدید در خانه.
• استفاده زیاد از واکر یا روروک به جای تمرین روی زمین.
• ترس بیش از حد از افتادن و محدود کردن هر نوع تلاش برای حرکت.
• نادیده گرفتن علائم واضح مثل استفاده بیشتر از یک سمت بدن یا شلی زیاد عضلات.
• تکیه فقط بر کلیپ های شبکه های اجتماعی، بدون مشورت با متخصص.

چه زمانی برای رشد حرکتی نوزاد به متخصص مراجعه کنم؟

توصیهٔ کلی تیم نیاوا این است که اگر هر یک از موارد زیر را مشاهده کردید،
یک ارزیابی رشد حرکتی توسط کاردرمانگر کودکان یا متخصص رشد می تواند بسیار کمک کننده باشد:

• تا پایان ۷ ماهگی هیچ تلاشی برای غلت زدن یا چرخش به پهلو ندارد.
• تا حدود ۹ ماهگی بدون کمک نمی نشیند یا در حالت نشسته تعادلش را حفظ نمی کند.
• تا ۱۲ ماهگی هیچ نوع حرکت پیش‌رونده (خزیدن، چهار دست و پا، کشیدن خود به جلو، تلاش برای ایستادن کنار مبل) دیده نمی شود.
• یک سمت بدن خیلی قوی تر از سمت دیگر به نظر می رسد و نوزاد همیشه به یک طرف می چرخد.
• شما به عنوان والد، حس می کنید چیزی در حرکت نوزادتان «طبیعی» نیست، حتی اگر دیگران آن را جدی نگیرند.

سوالات متداول درباره غلت زدن و چهار دست و پا رفتن نوزاد

نوزاد از چند ماهگی غلت می‌زند؟

بیشتر نوزادان بین ۴ تا ۷ ماهگی شروع به غلت زدن می کنند.
اگر نوزاد تا پایان ۷ ماهگی هیچ تلاشی برای غلت ندارد، بهتر است توسط متخصص بررسی شود.

بچه‌ها از چند ماهگی چهار دست و پا می‌روند؟

بازهٔ معمول چهار دست و پا رفتن حدود ۷ تا ۱۰ ماهگی است.
بعضی کودکان زودتر و بعضی دیرتر شروع می کنند و بعضی هم این مرحله را رد می کنند.

اگر نوزاد فقط به یک سمت غلت می‌زند طبیعی است؟

در ابتدا ممکن است نوزاد یک سمت راحت تر غلت بزند؛ اگر با تمرین و گذر زمان، استفاده از هر دو سمت بدن متعادل تر شود، معمولاً نگران کننده نیست.
اما اگر مدت طولانی فقط به یک سمت می چرخد، بهتر است توسط کاردرمانگر دیده شود.

استفاده از واکر به غلت زدن و چهار دست و پا رفتن کمک می‌کند؟

خیر. واکر بیشتر به ایستادن زودرس روی پاها فشار می آورد و فرصت تمرین طبیعی روی زمین را می گیرد.
بهترین محیط تمرین، بازی روی تشک ایمن روی زمین است.

آیا وزن بالای نوزاد می‌تواند باعث دیر غلت زدن یا دیر چهار دست و پا رفتن شود؟

گاهی اضافه وزن می تواند حرکت را برای نوزاد سخت تر کند، اما تنها عامل نیست.
وضعیت عضلات، فرصت تمرین، سابقه نارس بودن و عوامل عصبی هم نقش دارند.
اگر در کنار اضافه وزن، تأخیر حرکتی هم می بینید، حتماً با متخصص مشورت کنید.

در نهایت، به خاطر داشته باشید که شما بهترین ناظر رشد فرزندتان هستید.
اگر چیزی در حرکت یا رفتار نوزادتان «شبیه بقیه» نیست و دل شما را نگران می کند، مشاوره کوتاه با یک کاردرمانگر کودک می تواند هم خیال شما را راحت کند و هم در صورت نیاز، کمک را زودتر شروع کند.

مطالب پیشنهادی: 

دیسلکسیا در کودکان

آشنایی با آفازی یا زبان پریشی، علل، علائم و درمان

ارتباط تغذیه و لکنت زبان

اختلال بلع در بزرگسالان، معضلی پنهان با تأثیرات گسترده بر سلامتی و زندگی روزمره

نکات مهم برای والدین در زمینه درمان لکنت کودک